Pasożyty dzikich zwierząt, bezpieczeństwo dziczyzny i zagrożenia dla zdrowia publicznego były jednymi z głównych tematów X Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Parasites at the Wildlife and Domestic Interface – Challenges for Public Health”. Wydarzenie zgromadziło naukowców, lekarzy weterynarii oraz przedstawicieli środowiska łowieckiego. Wśród uczestników znaleźli się łowczowie okręgowi reprezentujący niemal wszystkie okręgi Polskiego Związku Łowieckiego, a Zarząd Główny PZŁ reprezentował dyrektor ds. nadzoru Maciej Szmit, a Naczelną Radę Łowiecką Tomasz Marcinkowski z okręgu lubelskiego. Konferencja była okazją do podkreślenia znaczenia współpracy nauki, weterynarii i myśliwych w rozpoznawaniu zagrożeń oraz ochronie zdrowia ludzi i zwierząt.
W dniach 7–8 października 2026 r. w Puławach odbyła się X Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Parasites at the Wildlife and Domestic Interface – Challenges for Public Health”, zorganizowana przez Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach. Spotkanie zgromadziło ekspertów z Polski i zagranicy, reprezentujących różne dziedziny nauki i praktyki zawodowej. W obradach uczestniczyli naukowcy, lekarze weterynarii, przedstawiciele Inspekcji Weterynaryjnej i Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także reprezentanci środowiska łowieckiego.
Znaczenie współpracy między nauką a praktyką podkreślali przedstawiciele Instytutu, w tym dyrektor prof. dr hab. Mirosław Polak oraz przewodnicząca komitetu organizacyjnego konferencji dr hab. Ewa Bilska-Zając.
Liczna obecność myśliwych reprezentujących niemal wszystkie okręgi PZŁ pokazała, że środowisko łowieckie jest ważnym partnerem w działaniach na rzecz poznawania zdrowia dzikich zwierząt i ograniczania zagrożeń związanych z występowaniem pasożytów.
Myśliwi ważnym ogniwem badań naukowych
Współpraca Polskiego Związku Łowieckiego ze środowiskiem weterynaryjnym i naukowym ma wymiar praktyczny. Myśliwi, dzięki bezpośredniemu kontaktowi z dzikimi zwierzętami, odgrywają istotną rolę w badaniach dotyczących ich zdrowia. W dużej mierze to właśnie oni dostarczają materiał biologiczny i próbki wykorzystywane następnie w analizach laboratoryjnych.
Dzięki temu naukowcy mogą badać występowanie pasożytów i patogenów, lepiej rozpoznawać zagrożenia oraz poszerzać wiedzę o ich znaczeniu dla zdrowia zwierząt i ludzi. Jest to szczególnie istotne w przypadku organizmów, których obecności nie można stwierdzić wyłącznie na podstawie obserwacji zwierzęcia.
Współpraca ta ma również znaczenie dla bezpieczeństwa dziczyzny trafiającej do konsumentów. Badania weterynaryjne, właściwe postępowanie z tuszą oraz przestrzeganie obowiązujących procedur pozwalają ograniczać ryzyko związane z pasożytami i chorobami przenoszonymi przez zwierzęta.
Konferencja w Puławach potwierdziła, że skuteczne monitorowanie zagrożeń wymaga zaangażowania wielu środowisk. Myśliwi są ważnym ogniwem tego systemu, łączącym pracę naukowców i lekarzy weterynarii z praktyczną wiedzą zdobywaną w terenie.
Pasożyty dzikich zwierząt i ich znaczenie dla zdrowia publicznego
Tematyka konferencji była bardzo zróżnicowana. Znaczna część referatów dotyczyła jednak pasożytów występujących u dzikich zwierząt, w tym włośnicy, bąblowicy i innych zagrożeń pasożytniczych. Omawiano również choroby odkleszczowe, drogi przenoszenia patogenów, bezpieczeństwo żywności oraz znaczenie dzikich zwierząt w utrzymywaniu i szerzeniu się czynników chorobotwórczych.
Wśród prelegentów znaleźli się prof. dr hab. Dariusz Gwiazdowicz z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz prof. dr hab. Paweł Janiszewski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Ich wystąpienia pokazały, że zmiany zachodzące w populacjach dzikich zwierząt mogą mieć konsekwencje zarówno dla środowiska przyrodniczego, jak i zdrowia publicznego.
Szop pracz – inwazyjny gatunek i potencjalne zagrożenie
Prof. dr hab. Dariusz Gwiazdowicz przedstawił problem rosnącej populacji szopa pracza w Polsce oraz zagrożeń związanych z ekspansją tego inwazyjnego gatunku obcego. Duża elastyczność ekologiczna i zdolność przystosowywania się do środowiska przekształconego przez człowieka sprawiają, że szop pracz coraz częściej występuje w bezpośrednim sąsiedztwie ludzi.
Jego obecność wiąże się nie tylko z presją na rodzime gatunki, między innymi poprzez niszczenie gniazd i lęgów ptaków, lecz także z potencjalnym znaczeniem epidemiologicznym. Szopy mogą być rezerwuarem lub wektorem patogenów bakteryjnych, wirusowych i pasożytniczych.
Ważnym elementem wystąpienia były wyniki badań rozpoczętych w 2024 r. we współpracy z Polskim Związkiem Łowieckim. Analizy parazytologiczne wykazały u badanych szopów obecność glisty szopiej (Baylisascaris procyonis). Larwy tego pasożyta mogą migrować w organizmie człowieka, między innymi do oka lub ośrodkowego układu nerwowego, powodując poważne konsekwencje zdrowotne.
Badania wykazały również obecność wszy szopiej i kleszczy. Szczególną uwagę zwrócono na roztocza Demodex procyonis, opisane w publikacji naukowej z 2025 r. jako nowy dla nauki gatunek pasożyta szopa pracza. Odkrycie to wskazuje, że wiedza na temat pasożytów związanych z tym inwazyjnym gatunkiem nadal wymaga pogłębiania, a jego rozprzestrzenianie się powinno być przedmiotem dalszych badań.
Przykład szopa pracza pokazuje, jak istotne jest prowadzenie badań terenowych i laboratoryjnych oraz współpraca naukowców z osobami mającymi bezpośredni kontakt z dziką fauną.
Zmiany w populacjach dzikich zwierząt a bezpieczeństwo dziczyzny
Prof. dr hab. Paweł Janiszewski omówił dynamikę populacji dzikich zwierząt, ekologiczne konsekwencje zmian ich liczebności oraz nowe zagrożenia zdrowotne. Zwrócił uwagę między innymi na wzrost liczebności niektórych gatunków zwierząt łownych w Polsce i rosnące zainteresowanie dziczyzną jako surowcem spożywczym.
Według danych przedstawionych w referacie w latach 2010–2025 liczebność jelenia szlachetnego i daniela zwyczajnego w Polsce wzrosła o około 50%. Jednocześnie działania informacyjne oraz większa dostępność dziczyzny na rynku krajowym przyczyniają się do wzrostu zainteresowania tym rodzajem mięsa.
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabierają rzetelna informacja o bezpieczeństwie dziczyzny, badania weterynaryjne oraz przestrzeganie procedur związanych z pozyskiwaniem i przygotowaniem mięsa do spożycia. Wystąpienie zwróciło uwagę na potrzebę skoordynowanych działań informacyjnych prowadzonych przez instytucje naukowe, służby weterynaryjne i podmioty odpowiedzialne za gospodarowanie populacjami dzikich zwierząt.
Bezpieczeństwo dziczyzny jest zagadnieniem, które wymaga zarówno odpowiedzialnego postępowania na każdym etapie jej pozyskiwania i obróbki, jak i rzetelnej wiedzy o zagrożeniach. Współpraca myśliwych z lekarzami weterynarii i naukowcami ma w tym zakresie szczególne znaczenie.
Wspólny kierunek: wiedza, badania i odpowiedzialność
X Międzynarodowa Konferencja Naukowa w Puławach była okazją do wymiany doświadczeń oraz prezentacji wyników badań pomagających lepiej rozumieć zależności między zdrowiem dzikich zwierząt, stanem środowiska i bezpieczeństwem ludzi.
Różnorodność wystąpień pokazała, że skuteczne rozpoznawanie zagrożeń wymaga współpracy wielu środowisk. Naukowcy dostarczają wyników badań i wiedzy specjalistycznej, lekarze weterynarii wspierają ocenę ryzyka oraz działania na rzecz bezpieczeństwa zdrowotnego, a myśliwi uczestniczą w badaniach poprzez dostarczanie próbek i przekazywanie obserwacji terenowych.
Polski Związek Łowiecki dostrzega znaczenie tej współpracy i wspiera inicjatywy służące rozwojowi badań oraz upowszechnianiu wiedzy o zdrowiu dzikich zwierząt. Połączenie nauki z praktyką pozwala lepiej rozpoznawać zagrożenia i podejmować działania oparte na rzetelnych danych.
Dofinansowanie i patronat
Konferencja otrzymała dofinansowanie ze środków budżetu państwa, przyznane przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Wektory Nauki”. Wsparcie to stanowiło wkład w organizację wydarzenia oraz realizację jego celów naukowych i edukacyjnych.
Honorowy patronat nad wydarzeniem objęli: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Główny Lekarz Weterynarii, Krajowa Izba Lekarsko-Weterynaryjna, Lubelska Izba Lekarsko-Weterynaryjna, Polski Związek Łowiecki, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Prezydent Miasta Puławy oraz Marszałek Województwa Lubelskiego.
Organizatorzy podziękowali Polskiemu Związkowi Łowieckiemu – Zarządowi Głównemu oraz Zarządowi Okręgowemu w Lublinie – za zaangażowanie, wsparcie organizacyjne i liczną obecność przedstawicieli środowiska łowieckiego.
Konferencja potwierdziła, że dialog między nauką, weterynarią i myśliwymi jest istotnym elementem budowania wiedzy o zagrożeniach związanych z dzikimi zwierzętami. To współpraca, która służy zarówno przyrodzie, jak i zdrowiu publicznemu.
