Jeleń Szlachetny

Jeleń szlachetny

W populacjach ustabilizowanych należy prowadzić gospodarowanie populacjami jelenia szlachetnego według poniższych zasad i z uwzględnieniem podanych wskaźników.

Struktura płci

Pożądana struktura płci powinna kształtować się w przedziale od 1:1 do 1:1,5 na korzyść łań.

Przyrost zrealizowany

W zależności od struktury płci, presji drapieżników, kłusownictwa i innych czynników wpływających na ubytki, przyrost zrealizowany może kształtować się w przedziale od 10 – 30% stanu wiosennego populacji. W uzasadnionych przypadkach np. straty wywołane przez wilki, klęski żywiołowe, przyrost zrealizowany może wynosić mniej niż 10%.

Zagęszczenie

Za optymalne zagęszczenie, pozwalające na prowadzenie właściwej gospodarki jeleniem, uważa się zagęszczenie wynoszące 15 - 35 osobników na 1000 ha powierzchni leśnej obwodu. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się zagęszczenie do 50 osobników na 1000 ha powierzchni leśnej obwodu.

Struktura pozyskania

Plan odstrzału musi wynikać z rzeczywistego stanu populacji i nie może być prostym przełożeniem wskaźników modelowych. W populacjach o zachwianej strukturze wiekowej, w grupie jeleni – byków i przewadze osobników w I klasie, a taką sytuację obserwujemy w większości łowisk w Polsce, należy podjąć zdecydowane kroki prowadzące do zmiany tej sytuacji.

Winno to nastąpić poprzez ochronę byków prawidłowo rozwijających się w II klasie wieku oraz ograniczenie nadmiernego odstrzału w klasie I. Odstrzałw I klasie wieku nie może w żadnym przypadku przekraczać 50% stanu jeleni – byków przeznaczonych do odstrzału w danym sezonie, a tym samym niedopuszczalnym jest, aby jelenie – byki były zamiennie realizowane w innych niż zaplanowane klasach wiekowych. Jednocześnie należy stwierdzić, że niezrealizowanie planu odstrzału w danym sezonie jeleni – byków nie powinno skutkować w najbliższych 3 - 5 latach sankcjami, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy Prawo łowieckie.

W zależności od aktualnego w danej populacji stanu struktury wiekowej w grupie jeleni – byków, należy w najbliższych 3 – 5 latach obniżyć odstrzał byków nawet o 30% aktualnie realizowanego pozyskania, zarazem realizując odstrzał w grupie łań na dotychczasowym poziomie. Przy odstrzale łań szczególną uwagę należy zwracać na rozpoznanie łani – licówki – i w żadnym wypadku nie dokonywać jej odstrzału.

Struktura pozyskania jelenia szlachetnego winna wynosić:

a) w grupach płciowo – wiekowych:

  • byki 30 – 40%
  • łanie 40 – 50%
  • cielęta do 30%

b) w klasach wieku byków:

  • I klasa wieku (1 – 4 poroże, 2 – 5 rok życia) 30 – 50%
  • II klasa wieku (5 – 9 poroże, 6 – 10 rok życia) 30 – 50%
  • III klasa wieku (10 poroże i powyżej, 11 rok życia i starsze) do 20%

Kryteria oceny prawidłowości odstrzału byków jelenia szlachetnego

Klasa wieku Poroże
rok życia
Opis poroża Ocena
I klasa wieku 1 poroże2 rok życia szpicaki o długości tyk do 20 cm, tj. do średniej długości łyżek O
szpicaki o długości tyk powyżej 20 cm do 30 cm, tj. do 1,5 długości łyżek X
szpicaki o długości tyk powyżej 30 cm, tj. powyżej 1,5 długości łyżek oraz szpicaki o tykach rozwidlonych i koronne – niezależnie od długości XX
2 poroże3 rok życia ósmaki nieregularne i poniżej tej formy, O
ósmaki regularne, X
byki powyżej regularnego ósmaka, XX
3 i 4 poroże 4 – 5 rok życia wszystkie byki niekoronne, O
wszystkie byki jednostronnie koronne, X
wszystkie byki obustronnie koronne XX
II klasa wieku 5–9 poroże 6–10 rok życia wszystkie byki niekoronne i jednostronnie koronne bez względu na masę poroża oraz obustronnie koronne o masie poroża poniżej …… kg ( ustalonej dla okręgu), O
byki obustronnie koronne o masie poroża od ……. kg do ……. kg (ustalonej dla okręgu), X
byki obustronnie koronne o masie poroża powyżej ……. kg (ustalonej dla okręgu) i wszystkie byki obustronnie koronne medalowe. XX
III klasa wieku 10 poroże i powyżej11 rok życia i starsze wszystkie byki niekoronne i jednostronnie koronne oraz obustronnie koronne o masie poroża poniżej ……. kg (ustalonej dla okręgu) oraz prawidłowo wykonany odstrzał łowny, O
byki obustronnie koronne o masie poroża powyżej ……. kg (ustalonej dla okręgu) lecz niemedalowe pozyskane na odstrzał selekcyjny, X
byki obustronnie koronne medalowe pozyskane na odstrzał selekcyjny. XX

Ustalenia dodatkowe

  1. Za byka łownego uznaje się byka w III klasie wieku (w 11 roku życia i starszego) o prawidłowo ukształtowanym porożu (obustronnie koronnego), o masie wieńca powyżej ….*… kg (ustalonej dla okręgu).
  2. Za odnogę uznaje się każdy odrostek o długości powyżej 3 cm w I klasie wieku oraz powyżej 5 cm w II i III klasie wieku.
  3. Pozyskanie myłkusa i szydlarza uznawane jest zawsze za odstrzał prawidłowy bez względu na przyznaną do odstrzału klasę wieku i nie przyznaje się za nie punktów niebieskich.
  4. Podawana masa poroża jest masą brutto ( wieniec z czaszką, bez żuchwy).

Selekcja łań i cieląt.

Pozyskanie łań i cieląt należy prowadzić poprzez odstrzał sztuk o masie tuszy mniejszej niż przeciętna w rejonie hodowlanym, łań starych i późno urodzonych cieląt. Jako zasadę należy przyjąć, że strzelając cielę z chmary, należy w pierwszej kolejności wybrać sztukę najsłabszą. Jeżeli istnieje konieczność odstrzału łani i jej cielaka, to jako bezwzględną zasadę należy przyjąć, że w pierwszej kolejności strzelamy cielę a ewentualnie potem łanię – nigdy odwrotnie.